ΣΗΜΕΡΟΝ

ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν

Άγιος Ειρηναίος και ο Γνωστικισμός. Ι.Μ. Παντοκράτορος

ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ – ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΣ

Μέρος Β’

ΠΗΓΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Για να διαβάσετε την εισαγωγή πατήστε εδώ

2.1.2. Άγιος Ειρηναίος επίσκοπος Λουγδούνου (Λυών)

Η γέννηση του αγίου Ειρηναίου τοποθετείται υποθετικά το 140 μ. Χ. Ο ίδιος αναφέρει, ότι κατά την παιδική του ηλικία συναναστρέφονταν τον άγιο Πολύκαρπο, επίσκοπο Σμύρνης, οπότε συμπεραίνεται ότι η καταγωγή του ήταν από αυτή την πόλη[7]. Υπήρξε, λοιπόν, μαθητής του αγίου Πολυκάρπου και διατήρησε το κείμενο του μαρτυρίου του. Ο άγιος Ιερώνυμος αναφέρει[8] ότι ήταν και μαθητής του Παπία. Από τα συγγράμματά του φαίνεται κάτοχος της εγκύκλιας και ανωτέρας κοσμικής μόρφωσης. Ο Τερτυλλιανός τον χαρακτηρίζει «ακριβέστατο μελετητή πάσης παιδείας»[9]. Κάνει χρήση των έργων του Ιουστίνου, οπότε δεν αποκλείεται να τον άκουσε να διδάσκει στην Ρώμη.

Ο άγιος Ειρηναίος εμφανίζεται στην Λυών το 177 μ. Χ. Ο Γρηγόριος Τουρώνης αναφέρει ότι εστάλη εκεί από τον άγιο Πολύκαρπο[10]. Την εποχή εκείνη στην Λυών υπήρχε ακμάζων ελληνόφωνο στοιχείο και ισχυροί δεσμοί της πόλης με την Μικρά Ασία.. Γι’ αυτό εκτός του ορθόδοξου χριστιανισμού, ίσως να είχε διαδοθεί στην πόλη και ο μοντανισμός[11]. Παράλληλα βρίσκονταν σε πλήρη έξαρση ο διωγμός του Μ. Αυρηλίου. Για τα όσα συνέβησαν στους Χριστιανούς της Λυών επί του διωγμού αυτού, πληροφορούμαστε από την επιστολή-μαρτυρολόγιο των Εκκλησιών Λυώνος και Βιέννης[12]. Ο άγνωστος συντάκτης της επιστολής ενδέχεται να ήταν ο άγιος Ειρηναίος[13].

Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του επισκόπου Ποθεινού, ανέβηκε στον θρόνο της Λυών ο άγιος Ειρηναίος. Έντονη υπήρξε η ιεραποστολική δράση του και παράλληλα το αντιαιρετικό του έργο. Αυτός αντιλήφθηκε ότι για την καταπολέμηση τους δεν αρκούσε μόνο η αναίρεση των κακοδοξιών τους, αλλά απαιτούνταν και αναδιοργάνωση της εκκλησίας, όπως και καθορισμός της διδασκαλίας της. Ο Γρηγόριος Τουρώνης[14] μας πληροφορεί ότι ο άγιος Ειρηναίος μαρτύρησε στον διωγμό του Σεπτίμιου Σεβήρου το 202 μ. Χ.

Το κύριο αντιαιρετικό του σύγγραμμα είναι το Έλεγχος και ανατροπή της ψευδωνύμου γνώσεως[15]. Το έργο αυτό δεν σώζεται στο πρωτότυπο, εκτός εκτεταμένων αποσπασμάτων κυρίως από το πρώτο βιβλίο. Σώζεται σχεδόν πλήρης λατινική μετάφραση. Εγράφη κατά την περίοδο της επισκοπείας του Ελευθέρου Ρώμης, δηλαδή μεταξύ των ετών 185-190.

Το περιεχόμενο του έργου έχει ως εξής:

Προοίμιον
Βιβλίον α’ Έλεγχος της ψευδωνύμου γνώσεως
 1-10 Το βαλεντινιανό σύστημα
 11-21 Παραφυάδες: Βαλεντίνος, Σεκούνδος, Πτολεμαίος, Μάρκος
 22-31 Οι άλλοι αιρετικοί: Σίμων Μάγος, Μένανδρος, Σατορνίλος, Βασιλείδης, Καρποκράτης, Κήρινθος, Εβιωναίοι, Νικολαΐτες, Κέρδων, Μαρκίων, Τατιανός, Βαρβηλαίοι, Οφιανοί, Καϊνίτες.
 Βιβλίον β’ Ανατροπή της ψευδωνύμου γνώσεως
Προοίμιον
 1-25 Ανασκευή της περί Θεού και κόσμου διδασκαλίας των γνωστικών, και ιδίως των Βαλεντινιανών
26-28 Κανόνες ορθής ερμηνείας των Γραφών
29-35 Περί της βαλεντινιανής διακρίσεως τάξεων ανθρώπων και περί εμπνεύσεως
 Βιβλίον γ’ Η αποστολική παράδοση της Εκκλησίας
Προοίμιον
1-5 Η παράδοση των Αποστόλων
6-15 Ένας Θεός μόνος
16-23 Ένας Χριστός μόνος
24-25 Συμπέρασμα και προσευχή
 Βιβλίον  δ’ Οι λόγοι του Κυρίου
Προοίμιον
1-18 Ενότητα της διδασκαλίας ολόκληρης της Γραφής
19-35 Προτύπωση και προφήτευση
36-41 Η διδασκαλία των παραβολών
 Βιβλίον ε’ Διδασκαλία του Κυρίου και του Παύλου
Προοίμιον
1-14 Η ανάσταση της σαρκός
15-24 Ταυτότητα Δημιουργού και Πατρός μαρτυρούμενη δια των επεισοδίων του βίου του Χριστού
25-36 Ταυτότητα Δημιουργού και Πατρός μαρτυρούμενη δια των εσχατολο- γικών επαγγελιών

(Πηγή: Π. Χρήστου, Ελληνική Πατρολογία)

Το σύγγραμμα αυτό διαδραμάτισε πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του γνωστικισμού. Κατοχύρωσε την πολεμική στην συνείδηση της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα από την εποχή αυτή ν’ αρχίσει η φθίνουσα πορεία της αιρετικής διδασκαλίας και να σταματήσει η εξάπλωση των αιρετικών σεκτών. Το μνημονεύει ο Ιππόλυτος[16], ο Τερτυλλιανός[17], ο Κλήμης Αλεξανδρεύς και πολλοί μεταγενέστεροι αιρεσιολόγοι.

Εκτός του  Ελέγχου έγραψε κι άλλα έργα με αντιαιρετικό χαρακτήρα, τα οποία δυστυχώς δεν διασώθηκαν. Δεν χρειάζεται ν’ αναφερθούν εδώ, διότι, ως απολεσθέντα, δεν αποτελούν πηγές.

Πηγή: http://www.impantokratoros.gr/gnostikismos-b.el.aspx

18/11/2011 Posted by | Γνωστικισμός | , , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Άγιος Ειρηναίος και ο Γνωστικισμός. Ι.Μ. Παντοκράτορος